Koniec lat 60-tych to okres studenckiej rebelii i hippisowskiej kontrkultury przeniesionej z USA do Europy. Większość młodych niemieckich muzyków kopiowała wówczas nagrania amerykańskie lub, znacznie częściej, brytyjski rock i pop. To była era beatu, rhythm and bluesa, po części także soulu. Jednak kilka grup próbowało przeciwstawić się anglo-amerykańskiej inwazji tworząc własny, typowo niemiecki styl gry, ignorując schematy znane z popularnych piosenek. Ich muzyka powstawała podczas improwizacji. Wiele lat później ktoś określił ją mianem "Teutonic Railroad Rock'n'Roll". Najważniejsze zespoły tego nurtu pochodziły zasadniczo z trzech regionów kraju: Kolonia & Düsseldorf - Can i Kraftwerk, Berlin - Tangerine Dream, Agitation Free i Ash Ra Tempel oraz Monachium - Amon Düül i Popol Vuh...
Utożsamianie dorobku zespołu z wkładem tylko jednej, nawet najbardziej kreatywnej jednostki, zazwyczaj bywa krzywdzące dla pozostałych jego członków. Kiedy jednak mamy do czynienia z wybitną indywidualnością - geniuszem pokroju Zappy - towarzyszący muzycy stają się w ręku takiej osoby instrumentem umożliwiającym urzeczywistnienie niezwykłych nieraz zamierzeń. Tak właśnie jest w przypadku zespołu Popol Vuh i jego lidera.
Florian Fricke urodził się 23 lutego 1944 w Lindau nad Jeziorem Bodeńskim. W roku 1959
rozpoczął studia kompozycji i gry na fortepianie w Wyższej Szkole Muzycznej we Freiburgu, gdzie jego nauczycielem był
Rudolf Hindemith, brat słynnego niemieckiego kompozytora Paula Hindemintha. 19-letni Florian przerwał jednak naukę by,
jak sam określił, "po prostu oddać się życiu". Lecz muzyka pozostała jego pasją. Pracował jako krytyk i kompozytor
muzycznych ilustracji do krótkometrażowych filmów. W Monachium los zetknął go z Eberhardem Schönerem, dyrygentem
tamtejszej Orkiestry Kameralnej, a zarazem jednym z prekursorów wykorzystania instrumentów elektronicznych w muzyce
klasycznej. I tak w wieku 25 lat Fricke został osobą opiekującą się wówczas najnowocześniejszym (i najbardziej kosztownym)
działem orkiestrowego instrumentarium - modułowym syntezatorem Mooga.
Założenie zespołu i realizacja własnych projektów stały się od tej chwili jedynie kwestią czasu...
Grupa ostatecznie uformowała się w lutym 1969 roku w Monachium przyjmując nazwę
Popol Vuh - świętej księgi Indian Quiché,
plemienia pokrewnego Majom. Obok Floriana w składzie znaleźli się Frank Fiedler i Holger Trülzsch.
Pierwszy grał na instrumentach klawiszowych, drugi dał się wcześniej poznać jako utalentowany perkusista
w krautrockowych formacjach Amon Düül II i Embryo.
"Affenstunde",
debiutancki album tria powstał dla wypełnienia zobowiązań wobec firmy płytowej, jednak śmiało można wpisać go
do kanonu «kosmicznych» produkcji, jakie ukazywały się w tamtym czasie - obok
"Alpha Centauri" Tangerine Dream czy "Irrlicht" Klausa Schulze.
Długie, wypełnione elektronicznymi dźwiękami improwizacje i rytm nowatorsko preparowany przy pomocy syntezatora
na tle egzotycznych bębnów sprawiły, iż pismo Musik Express określiło płytę jako "mistyczną podróżą przez tchnący
kosmosem i obcością świat dźwięków". W podobnym duchu przygotowany został drugi, znacznie dojrzalszy album
"In den Gärten Pharaos".
Surowe brzmienie wzbogaciły partie organowe i chóralne, zaś całość nasuwała skojarzenia z ówczesnymi dokonaniami
Pink Floyd. Był to zarazem ostatni elektroniczny album Popol Vuh, chociaż do brzmień tych Fricke powracał
przy okazji pracy nad muzyką filmową.
Człowiekiem, który obok Schönera wywarł duży wpływ na twórczość zespołu
był bowiem znakomity niemiecki reżyser Werner Herzog. Ziomek i prawie rówieśnik Floriana dostrzegł ogromny
emocjonalny ładunek, jaki niosła w sobie muzyka zespołu wykorzystując ją jako oryginalne tło muzyczne:
"Popol Vuh to mój szczęśliwy los na loterii. Filmowe obrazy zawsze coś skrywają, są jak ciemne
zakamarki duszy. Muzyka Floriana Fricke pozwala odsłonić to coś przed oczyma widza".
Już w roku 1968 Fricke zagrał epizodyczną rolę w piewszym fabularnym filmie Herzoga "Znaki życia",
jednak pierwszym ich wspólnym dziełem był ukończony w 1972 roku
"Aguirre, Gniew Boży"
z niezapomnianą kreacją Klausa Kinski. Wprawdzie
soundtrack
pod tym tytułem ukazał się w sprzedaży po kilku latach (początkowo jedynie we Włoszech i we Francji)
lecz o Popol Vuh zaczęło być głośno w świecie.
Pochodząca z Norwegii i przypadkowo używająca tej samej nazwy grupa zmuszona została do jej zmiany.
Niemiecka konkurencja okazała się zbyt silna.
R ok 1972 przyniósł zwrot w życiu duchowym lidera Popol Vuh,
a co za tym idzie, w muzycznym obliczu zespołu. Kolejne płyty:
"Hosianna Mantra",
"Seligpreisung" i
"Das Hohelied Salomos"
oznaczały odejście od elektroniki w kierunku brzmień akustycznych i śpiewu inspirowanego tekstami
biblijnymi. Takie przesłanie zawierał już, wedle słów kompozytora, album "In den Gärten Pharaos".
"Muzyka powstająca przy użyciu mooga wpływa niekorzystnie na ludzką wrażliwość (...) Nie zamierzam
wykorzystywać syntezatora w tworzeniu muzyki chrześcijańskiej, religijnej...". mówił Fricke w jednym
z wywiadów i faktycznie, tuż przed Bożym Narodzeniem roku '75 roku sprzedał
instrument
Klausowi Schulze. Zespół opuścili Fiedler i Trülzsch, zaś w składzie pojawił się gitarzysta oraz muzycy grają
na instrumentach dla rocka raczej nietypowych: harpsychordzie, skrzypcach, oboju, hinduskiej tamburze, sitarze...
Sam Fricke przesiadł się za klawiaturę fortepianu, jednak jego występy w roli głównego wokalisty trudno uznać
za przekonujące. Na szczęście już na płycie "Hosianna Mantra" wystąpiła władająca aksamitnym sopranem
Koreanka Djong Yun, córka kompozytora muzyki współczesnej Isang Yuna. Djong gościła na kilku kolejnych płytach,
z których właśnie "Hosianna..." zyskała bardzo wysokie oceny i spore grono zwolenników. Musik Express
napisał o niej "najpiękniejsza i najbardziej porywająca płyta w całej dotychczasowej karierze grupy".
Lecz najcenniejszym nabytkiem dla zespołu okazał się nowy gitarzysta i perkusista Daniel Fichelscher. Pozyskany
z formacji Amon Düül II udzielał się także w grupach Niagara, Utopia i Gila. Fichelscher jest właściwie jedynym
muzykiem, który zdołał odcisnąć na twórczości zespołu indywidualne piętno pozostając mu wierny przez kolejne
dziesięciolecia oraz współtworząc niemałą część repertuaru. Akustyczny, a zarazem pełen ekspresji styl jego gry
docenić można już przy okazji świetnego albumu
"Einsjäger & Siebenjäger".
Dla Popol Vuh Fricke zdobył ze składu Amon Düül II jeszcze dwoje innych muzyków: grającego na saksofonie
Chrisa Karrera i wokalistkę Renate Knaup. W całej swej historii Popol Vuh w ogóle był dziwną efemerydą,
rodzajem szyldu pod którym Florian skupiał
muzykujących przyjaciół
- oboista Robert Eliscu na stałe współpracował z Between, Conny Veit był gitarzystą grupy Gila. Sam lider
udzielał się gościnnie na płytach innych wykonawców (
"Zeit" Tangerine Dream,
"Bury my heart at Wounded Knee" Gila).
Tworzył też oprawę muzyczną dla uroczystości religijnych i widowisk.
Od czasu wydania trzeciej płyty pierwiastek sakralny był stale obecny
w muzyce zespołu. Czasem kompozycje brzmiały dość przebojowo, przykładowo na
"Letzte Tage - Letzte Nächte",
lecz zawsze towarzyszło im wzniosłe przesłanie zawarte w tekstach i tytułach utworów. Za najmniej reprezentatywny
muzycznie w tym okresie uznać należy album
"Yoga" (według Floriana Fricke wydawnictwo nielegalne, nie mające nic
wspólnego z Popol Vuh) zawierający etniczną muzykę hinduską w niemal czystej postaci. Dźwięki sitaru
oraz bębnów tabla często i w zaskakujących momentach pojawiają się w innych nagraniach Popol Vuh. Określający
siebie samego jako poszukiwacza egzotycznych mitów i podań oraz archeologa z zamiłowania, Fricke odbywał wówczas
wiele podróży, m.in. do Afryki, Kurdystanu, Indii i Nepalu. Podczas pobytu w Himalajach zafascynowały go tybetańskie
mantry, czego wyrazem był album
"Die Nacht der Seele",
pełny klimatów jakby żywcem przeniesionych z buddyjskiego klasztoru i eterycznych miniatur fortepianowych.
Przejawiał też sporą aktywność poza zespołem popularyzując podczas wygłaszanych w wielu krajach wykładów
różne formy medytacji, a także powołując do życia, jak ją nazwał, «roboczą grupę śpiewu kreatywnego» .
Muzyka Popol Vuh znów pojawiła się w filmach Wernera Herzoga i na płytach identycznie jak filmy zatytułowanych:
"Herz aus Glas",
"Nosferatu",
"Fitzcarraldo" i
"Cobra Verde".
Wiele z nich zawierało kompozycje znane z poprzednich płyt zespołu, czasem ze zmienioną aranżacją,
niemniej zawsze znakomicie dobranych, wspaniale potęgujących wizje Herzoga. New Musical Express:
"Oto muzyka, która powstała z głębi wiary artysty. Muzyka jak witraż: nabożnie skupiona, mieniąca się barwami,
przejrzysta i ponadczasowa". Fricke również spróbował sił jako twórca filmowy. Sporym nakładem
kosztów nakęcił w Izraelu poetycki, choć zaledwie 30-minutowy autorski film "Sei still, wisse ICH BIN",
od niedawna dostępny na kasetach video pod tytułem
"Synai Desert".
W jego realizacji wzięła udział niemiecka modelka i aktorka Veruschka von Lehndorff, a tłem muzycznym było
oratorium nagrane z towarzyszeniem prawie 100-osobowego chóru Opery Bawarskiej. Film nie zdobył większego
uznania, pozostawił jednak ślad w postaci kolejnej «biblijnej» płyty Popol Vuh zatytułowanej również
"Sei still, wisse ICH BIN".
Za motto posłużył cytat ze zwojów odkrytch w Khirbat Qumran nad Morzem Martwym.
Z początkiem lat 80-tych aktywność zespołu wyraźnie osłabła przejawiając
się wydawaniem albumów w kilkuletnim odstępie czasu. Swoisty paradoks zważywszy, iż owe lata to prawdziwa
ekspolozja new age - stylu którego jednym z prekursorów bez wątpienia był właśnie Popol Vuh. Modę na łagodne
brzmienia i muzykę medytacyjną wykorzystali producenci przygotowując całą serię mniej lub bardziej udanych
kompilacyjnych albumów
z muzyką zespołu lub wykorzystujac ją
na przeróżnych składankach.
Tymczasem owe dokonania zdawały się być, w dobie wszechobecnej elektroniki, trochę niemodne.
Na całkiem udanych albumach
"Agape-Agape, Love-Love" czy
"Spirit Of Peace" przeważają zespołowy śpiew kreatywny - monotonna,
acz bardzo nastrojowa wokaliza zdominowana pięknym głosem Renate Knaup - oraz charakterystyczna gitara
Fichelschera. Fricke raczy nas z pozoru ascetycznymi kompozycjami na fortepian: grane jak gdybyby od niechcenia
matowe, pojedyncze dźwięki przypominają krople jesiennego deszczu uderzające w szybę. Wyłaniają się z nich
króciutkie tematy znane z wcześniejszych albumów. Przykładem może być obszerna suita "Spirit Of Peace",
która znalazła się na kompilacyjnym albumie
"In Den Gärten Pharaos / Aguirre"
czyniąc z wydawnictwa prawdziwą gratkę dla miłośników zespołu i minimalistycznych form kreaowanych
przez Floriana. Ten okres twórczości Popol Vuh definitywnie zamyka wyjątkowo niespójna, choć urzekająca
melodyką płyta
"For You and Me".
Inaczej przedstawia się sprawa z następnymi propozycjami grupy.
"City Raga" jest całkowicie różna od tego, do czego zespół
przyzwyczaił nas w ciągu ćwierćwiecza istnienia. Fricke określił ją jako "concept album,
który wypełniają kompozycje opisujące dźwiękiem taneczny rytm życia naszych miast". Z kolei wydawca
"Shepherd's Symphony"
reklamuje go jako połączenie tradycyjnego brzmienia zespołu z elementami... hip-hopu i techno trance.
Podobnie, jak przydarzyło się zespołowi Tangerine Dream, również lider Popol Vuh znalazł się tu pod
wpływem syna zafascynowanego muzyką taneczną i możliwościami samplerów. Efektem są niestety bardzo
słabe płyty ginące w powodzi komercyjnych wydawnictw spod znaku Deep Forest czy Enigmy. Po nagraniu
"City Raga" w składzie zabrakło w odczuwalny sposób Daniela Fichelschera, po latach powrócił
za to Frank Fiedler. Jesienią 1998 Popol Vuh przypomniało o sobie multimedialnym widowiskiem
zrealizowanym w labiryncie uliczek adriatyckiego miasteczka Molfetta (w ramach festiwalu sztuki
awangardowej Time Zone). W lipcu następnego roku zespół powtórzył ten spektakl w pałacu Rocca Malatestiana
w Fano. Owocem tego projektu jest zarejestrowany w dużej części na żywo album
"Messa di Orfeo" -
połączenie mistycznej recytacji w języku włoskim, syntezatorowych plam i... brzęczenia owadów.
Po wydaniu "Messa di Orfeo" przez parę lat o losach zespołu
nie pojawiały się żadne informacje. W tym czasie przygotowywana była jednak była 3-częściowa kompilacja
nagrań (dotąd wydano tylko płytę pt. "Future Sound Experience")
mająca ukazać różne oblicza muzyczne jego założyciela. A także nowy materiał, album pod roboczą nazwą
"Piano Music". Dowiedzieliśmy się o tym w ostatnich dniach roku 2001 - niestety wraz z bardzo
przygnębiającą wiadomością: 29 grudnia
Florian Fricke zmarł we śnie na atak serca. Wraz z jego odejściem ponad 30-letnia historia Popol Vuh
została definitywnie zakończona.
Spalax planuje publikować książki na temat wydawanych przez siebie artystów.
Na pierwszy ogień idzie Popol Vuh (nie dziwne). Cała seria ma nosić tytuł Spalax Files.
Taka informacja pojawiła się na łamach "Generator News", nr 14 / czerwiec 1997.
Spalax Files Vol.1 ponoć w końcu się ukazały, ale podobno mogą je otrzymywać wyłącznie dziennikarze.
W grudniu 2003 zapowiedziano reedycję wszystkich albumów Popol Vuh: zremasterowanych, uzupełnionych o dodatkowe nagrania i opatrzonych komentarzami m.in. Klausa Schulze, Wernera Herzoga, Manfreda Gillig Degrave, Michaela Fuchs-Gamböcka i Gerharda Augustina. Wydawcą jest SPV z Hannoveru. Płyty mają formę digipacków, z oryginalną okładką na froncie i jednolitą szatą graficzną z tyłu.
...
In Memory of Florian Fricke
Fonorama: Gabinet osobliwości - Popol Vuh
plastik: Popol Vuh - Podróż na Wschód
Popol Vuh & Florian Fricke
The History of Rock Music: Popol Vuh di Piero Scaruffi
POPOL VUH (italian fan club) - biografia, discografia, filmografia, rarities
Onda Rock: Popol Vuh
Popol Vuh, aux origines de la New Age Music
Zapomenutá hudba: Popol Vuh
: popol vuh: oder die geburt der "kosmischen musik"
Krautrockgroup.com: Popol Vuh
Klaus Unland´s GILA Page
Vom Moog zu Mozart: Florian Fricke (Keyboards Interview 02/1993, PDF,
1.5MB / 6.7MB)
My Strange Life: Florian Fricke interview
Cosmic Dreams At Play: Popol Vuh
Gammarock Records: Popol Vuh
- ostatnia kopia strony
Greg Northrup essay and reviews
Popol Vuh biography, discography, and reviews
Eine Kleine Kosmische Musik
Pipe Dreams: A Century Of Innovative Organ Works, Part 5
All-Music Guide
MUSICMATCH Guide: Popol Vuh
Ultimate Band List: Popol Vuh
Gibraltar Encyclopedia of Progressive Rock: Popol Vuh
Poptones: Popol Vuh
Chill Out: Essential Ambient & Downtempo On CD
Mixmaster Morris - Music I Like: Popol Vuh
El Poder de la Palabra: Cine Music, Florian Fricke
Japanese Fan Page