III. Podczas nagrywania

Co w ogóle można nagrać na płytę CDR?

W tej chwili niewiele jest danych, których nie można tam nagrać. Problemy mogą pojawić się tylko z programami z zabezpieczeniami.
Do nagrywania nadają się:

III.0. Jakie płyty CDR należy kupować?

Slogan "po prostu dobre" nie ma tutaj racji bytu. Dlaczego? Dlatego, że te "gorsze" nie są namacalnie gorsze od płyt markowych. Nie jest to oczywiście regułą. Dlatego niestety najlepszym sposobem na przekonanie się jakie płyty są dla ciebie najlepsze jest kupienie po jednej każdego rodzaju i rozpoczęcie eksperymentowania.
Bywa bowiem tak, że jedna płyta na jednej nagrywarce zachowuje się znakomicie a na innej bardzo kiepsko. Poza tym może się nawet zdarzyć, że płyty z danej partii znacznie różnią się od innej.
Nie zaszkodzi tez zwrócić uwagę (oczywiście jesli mamy możliwość), na przezroczystość płyty. Jeśli płyta jest zbyt przezroczysta (przepuszcza światło jesli spojrzeć "pod słońce") na pewno nie odbije sie to pozytywnie na jakości kopii, szczególnie jeśli chodzi o płyty audio.

Ze względu na fakt, że ostatnio płyty CD-R/CD-RW są bardzo tanie warto kupować płyty firmowe (około 2 PLN). Za płyty mniej znanych marek płacimy poniżej 1 zł, ale ryzykujemy trwałościa danych. Płyty CD-RW można kupić od 2zł. Podane ceny pochodza z giełdy w sklepach może byc drożej.

Jakis czas temu pojawiły się płyty CD-R koloru czarnego. Wbrew pozorom znakomiicie się one nadaja do nagrań audio i świetnie współpracują ze starymi odtwrzaczami CD.

  III.1. Backup dysku

Bardzo sensownym rozwiązaniem jest okresowe robienie backupu dysku. Płyty CDR dają potężne, żeby nie powiedzieć najlepsze, możliwości. Kopię ważnych danych mamy za niewielkie pieniądze. Z możliwością natychmiastowego dostępu, odporną na silne pola magnetyczne i zabezpieczoną od przypadkowego skasowania.
Ideałem są programy, które potrafią podczas kolejnych backupów dogrywać tylko pliki nowe, zmieniać lokalizację tych, które ją zmieniły oraz usuwać pliki skasowane. Porgramem, który wiem, że to potrafi jest Nero. Pewnie jest więcej takich programów.

Abstrachując nieco do programów do nagrywania doskonałym programem do _dokładnego_ backupu dysku lub partycji jest Norton Ghost. Dzięki niemu można zabezpieczyć np. dysk systemowy w ciągu mniej niż 10 minut i w mniej więcej tyle samo wrócić do stanu zapezpieczonego. Norton Ghost zapisuje całą partycje w oddzielnym pliku (możliwa jest również kompresja). Plik taki można oczywiście zgrać na płytę (w nowych wersjavch robi to sam NOrton Ghost), a potem odtwarzać z niej system. UWAGA!!! Należy pamiętać, że odzyskanie systemu z płyty wiąże się z CAŁKOWITYM nadpisaniem dysku źródłowego. Wszelkie dane, które zostały tam umieszczone po backupie zostaną zniszczone! Należy równiez bardzo uważnie dokonywać odtwarzania danych ze względu na fakt, że Ghost nie zadaje dodatkowych pytań i prawie przed niczym nie ostrzega.

III.2. Idealna kopia CD-CD

To chyba największy problem technologii CD-R jeśli przyjrzeć się temu bliżej. Niewiele programów kopiuje dane odwzorowując wszystkie informacje zawarte na krążku źródłowym.
Używając dobrych programów do kopii idealnych mamy jednakże 90-95% procent szans, że proceder się powiedzie. Opis takowych programów odnajdziecie w sekcji Opisy najlepszych programów na rynku. Jeszcze większą szanse powodzenia daje nagrywarka z systememe DAO-RAW. Przegrywanie idealne są w stanie zapewnić CloneCD i CDR-Win (ze wskazaniem na ten pierwszy, który służy tylko i wyłącznie do kopii idealnych zapisanych w systemie Disc-At-Once).

Płyty zabezpieczone
Wkrótce pojawią się tu wiadomości na ten temat, a na razie proponuję najlpeszą strone w Sieci o tej tematyce: http://ptys.wis.pk.edu.pl/~collin/radar/

III.3. Płyta samostartująca


Płyta samostartująca to taka, która po włożeniu do napędu CD-ROM/CD-RW automatycznie się uruchomi. Aby tak się jednak stało wcześniej musi być uaktywniona opcja "auto insert notification (powiadomienie o włożeniu płyty)".

Aby taką płytę stworzyć należy stworzyć plik "autorun.inf" z następującą treścią:

[AUTORUN]
OPEN=start.exe
ICON=ikona.ico

Pierwsza linija pod [autorun] dotyczy programu, który ma zostać uruchomiony. Druga pozwala na wyświetlanie dowolnej ikony zamiast standardowej ikony napędu CD-ROM po włążeniu krążka do tegoż napędu. Pliki "start.exe" i "ikona.ico" mogą się nazywać dowolnie, zgodnie z nazwą zadeklarowaną w pliku "autorun.inf" i muszą się znajdować w katalogu głównym płyty razem z plikiem "autorun.inf".

Istanieje również sposób na uruchomienie pliku HTML przy pomocy domyślnej przeglądarki systemu Windows. W tym celu piszemy:

OPEN=start index.html

gdzie index.html jest plikiem, który ma być uruchomiony. Musi się on znajdować w tym samym katalogu (czyli katalogu głównym), co plik "autorun.inf".
Uwaga: w niektórych windowsowych systemach nie ma pliku start.exe. Wówczas należy się zatroszczyć, aby ten plik znalazł się na naszej płycie.

III.4. Płyta bootująca


Płytę bootującą można obecnie nagrać w wielu pragramach, między innymi CDRWIN, Nero, Easy CD Creator...
Działanie takiej płyty polega na symulowaniu dyskietki przez płytę CD. W tym celu musimy mieć BIOS płyty głównej, który obsługuje bootowanie z płyty CD. W przypadku napędu SCSI musimy posiadać BIOS płyty głównej pozwalający na uruchamianie systemu z urządzenia SCSI oraz nasz kontroler SCSI musi posiadać BIOS (nie wszystkie kontrolery SCSI posiadają bios). W obydwu przypadkach należy ustawić bootkowanie z płyty CD (lub z SCSI, jeśli zamierzamy bootować z urządzenia SCSI), a w przypadku urządzenia SCSi dodatkowo w BIOSIE kontrolera SCSI ustawić opcje pozwalające na bootowanie z napędu CD (czy to nagrywarki, czy CD-ROMu).

Teraz, kiedy juz mamy podstawy do wystartowania płyty bootującej weźmy się za jej tworzenie. Opis kreacji takiej płyty znajduje się w sekcji programy. Na razie opis istnieje tylko dla programu CDR-WIN.

Po stworzeniu płyty wkładamy ją do odpowiedniego napędu i restarujemy system. Podczas uruchamiania komputera pojawi nam się tekst proponujący uruchomienie płyty Cd w trybie emulacji napędu dyskietek (floppy disk). W efekcie zamiast napędu A zobaczymy zawartoć dyskietki, z której stworzyliśmy obraz (image) dyskietki startującej znajdujący się na płycie CD, natomiast w standardowym miejscu oznaczonym literą, która zawsze był oznaczony CD będą się znajdowały inne dane, które nagraliśmy na płytę. Uwaga: wybierając napęd A nie mamy dostępu do żadnych danych poza tymi, które były na dyskietce starującej służącej za źródło. Oznacza to również, że jeżeli nie zostaną załadowane sterowniki do napędu CD widoczna dla systemu będzie tylko ta część dysku CD, która występuje pod literą A.

W ten sposób możemy stworzyć płytę bootującą, która będzie się zachowaywała, jak zwykła dyskietka oraz otrzymujemy dodatkowo ponad 600 MB miejsca na programy, które np. mogą nam pomóc ratować system w razie sytuacji awaryjnych.


III.5. AUDIO CD
Temat specjalnie został wytłuszczony ze względu na to, że jedno z najpopularniejszych zastosowań nagrywarek jest właśnie w tej dziedzinie.
Podczas nagrywania płyt audio użytkownicy robia całą masę błędów, na które postaram się zwrócić tu uwagę oraz podać ich rozwiązania.
 

III.5.1. Jak nagrać płytę CD-Audio na komputerowej nagrywarce

Jeśli kiedykolwiek oglądałeś w eksploratorze systemu Windows 9x/ME płytę z muzyką zauważyłeś zapewne, że są na niej pliki z rozszerzeniem CDA. Jeśli byłeś bardziej dociekliwy mogłeś dostrzec, że każda ścieżka audio ma jedynie 44 bajty. Magiczny sposób kompresji? Nic podobnego! Te pliki to jedynie symboliczne skróty do prawdziwych danych. W związku z czym kopiowanie plików CDA jest działaniem bezsensownym, bo kopiujemy wówczas jedynie skróty do rzeczywistych danych audio na płycie. Żeby skopiować muzykę z płyty Audio należy dokonać jej cyfrowego skopiowania, czyli cyfrowej ekstrakcji

Ogólnie proces nagrywania płyty audio składa się z następujących etapów:
1. Cyfrowa Ekstrakcja danych Audio z płyty źródłowej. Tu następuje zamiana surowych danych muzycznych na format WAVE (pliki z rozszerzeniem *.wav), lub też, rzadziej, na AIFF lub inne formaty (W tym Intela* i Motoroli, o których bliżej nic mi nie wiadomo). Zastosowanie jakiegokolwiek z tych formatów daje identyczne rezultaty. UWAGA: Nie jest możliwe przegranie płyty audio bez tego kroku, czyli konwersji.
Pliki *wav sa sporych rozmiarów (1 minuta nagrania stereo zajmuje około 10MB), więc należy wcześniej zabezpieczyć odpowiednią ilość wolnego miejsca na dysku.
2. Nagranie wcześniej przygotowanych danych Audio na płytę CD-R. Dane te muszą być w formacie 44,1 kHz, 16 bit, stereo lub mono (niepolecane). Dlatego też, jeśli samodzielnie nagramy plik wave (lub podobny) spełniający te wymagania (np. używając mikrofonu podłączonego przez kartę dźwiękową), to oczywiście również możemy go nagrać na CD-R.

* o tym (na podstawie programu CDR-WIN) wiem tyle, że jest on nieco podobny do Wave'a z tą różnicą, że przy odczycie przeciętnym programem do obróbki dźwięku pojawia się masa przypadkowych zakłóceń o dość dużym natężeniu. Co ciekawe sam CDR-WIN nie radzi sobie z nagrywaniem tego rodzaju plików na płyty CD-audio i płyty takie również zawierają ten dźwiękowy mankament.

III.5.2. Wszystko o Cyfrowej Ekstrakcji Audio

Cyfrowa Ekstrakcja audio (ang. Digital Audio Extraction, DAE) to metoda kopiowania danych audio z płyty CD metodą cyfrową bez udziału karty dźwiękowej, a co za tym idzie przetwornika C/A. Zalety są oczywiste:

1- (niemalże) doskonała cyfrowa kopia;
2- wielokrotnie większa szybkość niż przy stosowaniu standardowywch metod.

Niestety nie wszystkie CD-ROMy posiadają tę funkcję (jej braku mogą się obawiać użytkownicy starych napędów). Poza tym jeśli już są w nią wyposażone może być ona niedopracowana, w efekcie czego skopiowana muzyka może być "wzbogacona" o artefeakty (trzaski, pyknięcia itp.), bądź zaniki synchronizacji pomiędzy kanałami.
Jesli posiadmy starsza nagrywarkę ekstrakcji audio najlepiej dokonywać przy pomocy napędu CD-ROM, gdyż niegdyś urządzenia przeznaczone tylko do odczytu posiadały zazwyczaj lepsze mechanizmy korekcyjne.
Warto wiedzieć o tym, że ekstrakcja audio nie musi równać się prędkości twojego CD-ROMu, czyli jeśli posiadasz np. CD-ROM 24x, to prędkość ekstrakcji może wynosić nawet tylko 2x! Jeszcze gorzej jest w przypadku starszych napędów DVD, które nierzadko z płytami audio radzą sobie bardzo słabo.

Jeśli po zgraniu płyty w pliku docelowym słychać trzaski lub inne, nieporządane dźwięki, można próbować temu zaradzić zmniejszając prędkość zgrywania (niektóre, bardziej zaawansowane programy do zgrywania audio poasiadają taka funkcję, np. CD-DA Extractor, czy Exact Audio Copy). Objawy takie mogą wystąpić nie tylko wtedy, gdy płyta jest porysowana, ale również wówczas, gdy jest źle wytłoczona, lub też, w przypadku płyt CD-R(W), gdy jest kiepskiej jakości.

W efekcie ekstrakcji audio otrzymujemy zazwyczaj zwykłe pliki typu wave (mogą to być też inne formaty). Pliki takie nadają się do odsłuchu przy pomocy praktycznie każdego programu odgrywajacego muzykę. Co więcej można je również edytować (np. odszumiać, odtrzaskiwać) przy pomocy przeznaczonego do tego oprogramowania (np. SoundForge, czy WaveLab) i po zapisaniu w formacie wave 44,1 kHz, 16 bit, stereo bez przeszkód nagrać na płytę.
Na tym etapie możliwa jest również kompresja np. do MP3, WMA itd. Oczywiście nie ma sensu tego robić, gdy muzykę chcemy zachować tylko w formacie CD-Audio. Jest to kolejny etap, przy którym należy liczyć się ze spadkiem jakości nagrania. Warto w tym przypadku zaopatrzyć się w dobry program kompresujący. Do ekstrakcji danych z płyt CD-Audio polecam CD-DA Extractora. Obsługuje on CDDB, różne prędkości zgrywania danych, ma wpudowanych parę encoderów MP3 itd.

Porady w przypadku problemów:

III.5.3. Różnice w oryginale i kopii CD-Audio kopiowanej na komputerze i nagrywarce wieżowej.

Poniższe opnie pochodzą od fachowca audiofila. Dostał on oryginał i kopię płyty testowej Denona zrobionej na nagrywarce Yamaha CDR400.
Oto co powiedział (mniej więcej): Jest to jedna z lepszych kopii CDR, jakie słyszał (miał okazję testować masę nagrywarek wieżowych). Jedynie nieznacznie było słychać spadek niskich tonów (przy kontrabasie) i wysokich (przy talerzach perkusji), ale prawie niezauważalnie (czytaj: dla nas i na naszym sprzęcie niezauważalne).
Tylko jedna nagrywarka, jaka do tej pory słyszał była lepsza: Pioneer za 4000 PLN + transport za ok 2000PLN + kabelki za następne pare tys zl +...
Wnioski są dwa:
1) Nie istnieje kopia idealna nawet mimo swojej „cyfrowości”.
2) Nagrywarki komputerowe są lepsze od wieżowych, chyba , ze ktoś ma ochotę wydać ze 10.000 PLN (a wtedy wolałbym kupić 200 płyt oryginalnych)

Słowo wyjasnienia, co do nie istnienia idealnych kopii audio. Większośc ludzi sądzi, że dane audio sa kopiowane, jak np. plik Worda z dyskietki, tzn. bit po bicie, gdzie nie możliwe jest zamianienie jednego z bitów (wtedy przecież zmieniła by się treść dokumentu Worda). Niestety tak nie jest. Dane audio rządzą się zupełnie innymi prawami niż dane komputerowe. Podczas kopiowania ścieżek audio występuje sporo faktów pogorszających ich jakość. Jednym z najbardziej znanych jest efekt jitter, czyli mikrosekundowego przesunięcia w czasie pitów i landów w stosunku do pitów i landów z oryginału. Poza zanikiem synchornizacji powoduje to równiez zubożenie przekazu dźwiękowego. Więcej na ten temat wkrótce.

III.5.4. Co to jest jitter i jak z nim walczyć

Efekt jitter to wada występujaca podczas kopiowania i nagrywania danych audiozwązana z nieprawidłowym odzworowaniem danych audio w funkcji czasu.


III.5.5. Artefakty w CD-Audio i ich przyczyny

Periodyczne (regularne) krótkotrwałe (<1 sekundy) szumy, zazwyczaj narastają w wraz z czasem trwania płyty: problem leży w nieprawidłowym doborze mocy lasera (zazwyczaj zbyt niskiej) lub/i słabej jakosći lub degradacji nośnika. Można usunąc problem zgrywając dane audio na dysk za pomocą DAE i ponownie nagrywając na płytę.
 

III.5.6. Remastering

To bardzo rozległy temat wykraczający poza tematykę tego FAQ. Jednakże chciałbym zasygnalizować ten temat choćby najbardziej zwięźle.
Do remasteringu danych dźwiękowych najlepiej używać następujących programów:

-Sound Forge + CD-Architect
-Wave Lab. Posiada własny program nagrywający i obsługuje plug-iny.

Podczas używania różnych opcji trzeba pamiętać, że lepiej czasem zostawić trochę szumu i trzasków niz nadmiernie odszumić materiał. Powoduje to bowiem nieodwracalne niegatywne zmiany w dźwięku, o wiele mniej przyjemne w słuchaniu niz szum.

III.5.7.Jak nagrać płytę CD Extra

Często zachodzi potrzeba połączenia nagrań muzycznych z dodatkową ścieżką z danymi (np. z biografią artysty, czy multimedialnymi bajerami). Najgorszym pomysłem na jaki wtedy można wpaść to nagranie danych dodatkowych w pierwszej ścieżce. Pozawala na to specyfikacja CD-ROM XA. Czym może się to skończyć? Np. "podarciem" membran twoich ulubionych kolumn. W jaki sposób? Wkładasz płytę do odtwarzacza, i rozpoczyna się odtwarzanie pierwszej ścieżki z danymi niemuzycznymi... A , że to tylko masa pisków o wysokiej częstotliwości więc... Są już na szczęście odtwarzacze inteligentniejsze, które pominą tę ścieżkę.
Wobec tego najlepszym, i jak na razie jedynym sensownym sposobem jest nagranie właśnie płyty wielosesyjnej w formacie CD Extra. Dane komputerowe nagrają się wówczas w ostatniej ścieżce, w oddzielnej sesji i w ogóle nie będą widziane przez stancjonarny odtwarzacz CD (jako że może on widzieć tylko pierwszą sesję). Natomiast na komuterze domyślnie widoczne będą tylko dane muzyczne. Istanieją oczywiście sposoby na zoaaczenie również ścieżek muzycznych, najlepiej za pomocą programu do cyfrowej ekstrakcji audio.
Większość programów oferuje nagrywanie płyt multisesyjnych, ale nie wszytstkie potrafią to zrobić, w trybie Session-at-once (oznacza to brak dodatkowych przerw między utworami np. w nagraniach koncertowych). Osobiście polecam CDRWin i Nero.
Tu znajdziesz dokładny opis, jak nagrać CD Extra przy pomocy CDRWin (3.7x lub nowszy).
 

III.5.8. Z jaką prędkością najlepiej nagrywać płyty audio

Wszystko zależy od nagrywarki oraz płyt, na których nagrywasz. Czyli w sumie od Twoich własnych doświadczeń. Mi osobiście wydaje się, że jak na razie 4, 8-krotna prędkość jest najbardziej optymalna. Nawet przy niższych prędkościach nagrywania na niektórych nagrywarkach proces może wyjść gorzej, prawdopodobnie dlatego, że plamki na płycie są "przepalone" (ich wielkość jest za duża).
Przy wyższych niż 8-krotna prędkościach, podczas nagrywania on-the-fly, mogą nastąpić błedy w ekstrakcji audio z czytnika źródłowego.
Poza tym płyty takie w ogóle mogą się nie dać odczytać w stacjonarmnym odtwarzaczu CD.
Inna teoria głosi, być moze całkiem słusznie, że najlepiej nagrywać z połową prędkości maksymalnej nagrywarki, czyli np, dla nagrywarki 48x z prędkością 24x.

III.5.9. Co to jest HDCD i jak nagrać płytę w tym systemie

High Density Compatible Digital (HDCD), czyli płyty wysokiej gęstości kompatybilne ze zwykłymi płytami CD-DA to specjalny system zapisu płyt polepszający jakość dźwięku płyty CD jeśli do odtwarzania używany jest kompatybilny odtwarzacz CD (można to rozpoznać po logo obok). System został wynaleziony przez Pacific Microsonics.
płyty HDCD używają ostatniego znaczącego bitu z 16 na kanał to kodowania dodatkowych informacji do poprawienia sygnału audio w taki sposób, by nie spowodować pogorszenia dźwięku w normalnych CD playerach. W rezultacie otrzymano 20-bitowy (na kanał) system kodowania.  HDCD jest przypisywane jest poszerzenie zasięgu dynamiki i uzyskanie bardzo naturalnego dźwięku.

Niestety nie wszystkie nowe płyty są wyposażone w ten system. Jednak pod koniec 1999 roku w USA było już dostępnych ponad 4000 tytułów. Wydawane są nie tylko płyty z nowym materiałem, ale również remasterowane płyty z lat 60, 70 itd. Kompakty HDCD również rozpoznaje się po logo HDCD.

Zysk dźwięku jest zarówno po stronie płyty, jak i odtwarzacza tzn. płyty HDCD lepiej brzmią w odtwarzacza bez HDCD niż zwykłe płyty i odtwarzacze HDCD lepiej odtwarzają zwykłe płyty niż odtwarzacze bez tego systemu.

Aby nagrać płytę w systemie HDCD wystarczy posiadać źródło w postaci płyt HDCD, a zmieniony 16-ty bit zostanie po prostu skopiowany jak każdy inny.

III.5.10. Co to jest CD Graphics i jak nagrać płytę w tym systemie


CD-G jest rozszerzeniem CD-DA (Red Book) - dodatkowo (oprócz muzyki) może zawierać dane w postaci grafiki i tekstu. Krótko mówiąc pozwala na dodanie bardzo prostych fukcji realizowanych przez CD-ROM do zwykłej płyty muzycznej.
Dodatkowe dane mieszczą sie w kanałach subkodu (subcode channels) od R do W, które zajmują tylko około 3% pojemności normalnego CD-ROMu, ale wystarcza to na wyświetlanie grafiki i tekstu podczas odtwarzania muzyki. Maksymalna dostępna przepustowość kanałów subkodu to R-W to 5.4 kB/s (por.  150kB/s dla CD-ROM (mode 1)).

Popularne zastosowanie CD-G to Karaoke. Przy zastosowaniu sprzętu przystosowanego do odtwarzania takich płyt sprzężonego z telewizorem można oglądać na ekranie grafikę i tekst bieżącego utworu.

CD-Graphics definiuje także dwa dodatkowe trypy: MIDI i użytkownika (User mode):

Tryb MIDI zapewnia maksymalny transfer3.125kb/s dla zastosowań Musical Instrument Digital Interface (MIDI) zgodnie ze specyfikacją International MIDI Association.
Tryp User jest stosowany dla zastosowań profesjonalnych. Rola danych w tym trybie jest zależne od zastosowania.
 

III.5.10.1. Nagrywarki obsługujące CD Graphics i CD-Text

Informacje zawarte poniżej mogą być nieaktualne. Lista zawiera wszystkie starsze nagrywarki obsługujące CD-G i CD-Text. Wśród  nowszych nagrywarek zapewne więcej modeli radzi sobie z tymi systemami.

Które modele wspomagają zapis CD+G?

Które nagrywarki wspomagają zapis CD-Text?


Obecnuie wszytskie recordery radzą sobie z odczytem i zapisem CD-TEXT, jednak kiedyś była to wielka rzadkość. Ze starszych nagrywarek potrafiły to następujące:


III.5.11. Płyty audio a MP3


Ostatnio większość najnowszych wersjii programów nagrywających posiada możliwość nagrywania płyt bezpośrednio z plików MP3 w wyniku ich dekompresjii do formatu WAVE w locie.

Należy jednak pamiętać, że płyty nagrywane z MP3 nigdy nie dorównają jakością płytom nagrywanym standardowymi metodami (z plików WAVE lub on-the-fly). Co gorsza większość kompresorów MP3 traktuje dźwięk po macoszemu w efekcie czego pojawiają się niepożądane efekty, jak np. "lasowanie" dźwięku. W tym wypadku dobrze jest używać do kompresji birate'ów rzędu 192 kbs. Zapewniają one naprawdę niezłą jakość dźwięku, podczas gdy najczęściej używane 128 kbs zazwyczaj są niewystarczające.

Kompresory warte polecenia to Lame (za darmo!) Fraunhofer (wynalazca kompresji MP3). Wielu odradza używania Xing Encodera, który podobno, pomimo swjej szybkości, jest niedokładny w kompresji, przez co dźwięk jest gorszej jakości od ww. konkutentów.

Jeszcze jedna uwaga. Z moich doświadczeń wiem, że programy czasem odrzucają (jeszcze przed rozpoczęciem nagrywania) niektóre pliki MP3, które próbujemy umieścić na płycie CD. Używając dekodera z WinAmpa, czy CD-DA Extractora takie problemy nie pojawiają się. Czyli: najpierw dekompresujemy pliki MP3 do formatu wave, a następnie tak otrzymane pliki wave nagrywamy standardowymi metodami.
Wadą tego rozwiązania jest potrzeba zapewnienia przestrzeni dyskowej na cdekompresowane pliki MP3 (czyli na pliki *.wav)
 

III.6. MP3

Ten rewolucyjny format z jednej strony pozwala na niezależną od wielkich wytwórni dystrybucje muzyki mało znanych, zdolnych artystów, z drugiej jednak daje bardzo silne narzędzie piratom. Dzięki niemu mogą oni bowiem rozpowszechniać muzykę objętą prawami autorskimi omijając wszelkie opłaty autorskie okradając tym samym wytwórnie płytową oraz artystę.
Pomijając problemy prawne MP3 jest chyba najbardziej funkcjonalnym pomysłem związanym z odtwarzaniem muzyki. Duży stopień upakowania dźwięku pozwala na umieszczanie go w niewielkich kościach pamięci pozbawionych elementów mechanicznych. Zyski z tego płynące są oczywiste: znacznie obniżony pobór prądu, znakomita odporność na wstrząsy oraz możliwość przechowywania wielu minut muzyki w bajecznie małym odtwarzaczu.
A że w efekcie otrzymujemy nieco gorszą jakość dźwięku? Cóż, nie ma idealnych rozwiązań.
Po paru latach od premiery formatu MP3 zaczynają się pojawiać sprzętowe odtwarzacze MP3, które pozwalają słuchać muzyki w formacie MP3 bez pomocy komputera zarówno na urządzeniach stacjonarnych, jak i przenośnych.
W pierwszym przypadku skompresowana muzyka może być odtwarzana na przykład z odtwarzaczy DVD, czy wież stereo.
Jeśli chodzi o słuchanie muzyki MP3 w ruchu do wyboru mamy odtwarzacze samochodowe, odtwarzacze korzystające z kart pamięci oraz przenośne odtwarzacze CD czytające MP3 z płyty CD, CD-R, lub CD-RW.
Niestety karty pamięci są wciąż stosunkowo niewielkie pamięciowo i bardzo drogie, co ogranicza obszar zastosowania odtwarzaczy na nich bazujących. Niewątpliwą zaletą takich grajków jest niewielkie zużycie energii i bardzo duża odporność na wstrząsy. Obydwa atuty są wynikiem jednego faktu - zupełny brak elementów mechanicznych.
Poza tym możliwość odtwarzania MP3 spotyka się w telefonach komórkowych, a nawet w cyfrowych aparatach fotograficznych i zegarkach!
Pierwsze odważne kroki na rynku MP3 postawiły mało znane w światku audio firmy, często pochodzenia azjatyckiego. W wielu wypadkach osiągnęły one znaczne sukcesy w funkcjonalności i jakości dźwięku, być może częściowo dzięki korzystaniu z komponentów renomowanych firm. Dopiero później na rynku zaczął się pojawiać sprzęt audio bardziej markowych firm (np. Phillips, czy Aiwa). W tej chwili nawet Sony, które tak długo opierało się szerszemu wprowadzeniu sprzętowych odtwarzaczy MP3 rozpoczęło produkcję boom-boxów z obsługą MP3 oraz wkrótce planuje wprowadzenie discmana wyposażonego w dekoder MP3.

III.6.1. Jak tworzyć MP3

Należy sie zaopatrzyć w program umożliwiający kompresję (niektóre z nich są darmowe). Więcej wkrótce.


III.6.2. Jak nagrywać MP3

Na razie odsyłam do innego rozdziału, ale wkrótce pojawi się tu bardziej szczegółowe info


III.6.3. Odtwarzacze MP3/CD

Czym kierować się przy zakupie odtwarzacza MP3/CD?


1) System antywstrząsowy (dla przenośnego sprzętu)
2) Możliwość odczytu płyt CD-RW
3) Kompatybilność z płytami wielosesyjnymi
4) Wyświetlanie tytułów utworów i nazwy artysty (ID tags)
5) Możliwośc przewijania utworów MP3
6) Jak najkrótszy czas oczekwiania na wczytanie kolejnego utwory MP3
7) Wielkość odtwarzacza (w przypadku przenośnych)
8) Możliwość aktualizacji firmware (mozna dzieki temu w przyszłości zyskac nowe odtwarzane przez odtwarzacz formaty)
9) Krótki czas wczytywania danych z płyty MP3
10) Kompatybilność z jak największą rozpiętością bitrate'ów MP3

III.7. Najczęstsze problemy

III.7.0. Czego nie należy robić podczas nagrywania płyty

Na podstawie własnych doświadczeń zebrałem tu parę czynności, które mogą zaszkodzić podczas nagrywania płyty:
 
  1. Włączona opcja
  2. Uruchamianie dużych, „pamięciożernych” programów
  3. Uruchamianie niestabilnych aplikacji
  4. Obecność w pamięci DirectCD - program ten często się gryzie z programami do nagrywania zwłaszcza w towarzystwie włączonej opcji auto-insert notification (Automatyczne powiadamianie o włożeniu płyty CD)
  5. Skanowanie
  6. Klikanie na ikonę Mój Komputer - po kliknięciu komputer usilnie próbuje się dowiedzieć, co też znajduje się  na właśnie nagrywanej płycie. Mimo, że w końcu mu się to nie udaje, jego próby powodują znaczny spadek zawartości bufora nagrywarki. Najczęściej skończy się to przerwaniem nagrywania.
III.7.1. Buffer Underrun
Największe przekleństwo każdego nagrywającego i najczęstszy problem spotykany przy nagrywaniu CD-R. Powstaje z powodu zbyt wolno płynących danych ze źródła (CD-ROM, twardy dysk). Ponieważ nagrywarka potrzebuje stałego dopływu danych, gdy nastąpi przerwa w ich dopływie musi ona przerwać wypalanie nieodwracalnie niszcząc CD-R*.
Występujący we wszystkich nagrywarkach bufor ma częściowo przeciwdziałać takim problemom. W tym przypadku aż do wypróżnienia bufora nagrywarka wciąż jeszcze zapisuje dane na płycie.**

Aby przeciwdziałać temu problemowi należy:
- zrobić defragmentację dysku
- kupić szybszy dysk (lub CD-ROM)
- kupić lepszą płytę główną
- stosować inny program do nagrywania

* Jeden z modeli nagrywarek Sony potrafi uratować płyty CD-R z niedokończonymi zapisami sesji. W tej chwili zaczęły sie pojawiać nagrywarki z systemem burn-proof, które również doskonale sobie radzą z buffer underrun.
** Niektóre nagrywarki (np. Yamaha) potrafią w czasie braku dopływu danych i wypróżnieniu bufora wypełniać przez jakiś czas CD-R zerowymi bajtami.

III.7.1.2. Inne przyczyny występowania błędu "Buffer Underrun".

Mniej precyzyjne programy każde przerwanie nagrywania kojarzą z faktem wystąpienia opróżnienia bufora. W zależności od obsługi błędów (a konkretnie dokładności opisów poszczególnych błędów) program nagrywający może podać bardziej lub mniej precyzyjne odpowiedzi na występujące problemy. Najlepiej w określaniu źródła błędu radzi sobie Easy CD Creator. Jeśli więc twoja nagrywarka nie funkcjonuje poprawnie warto zbadać jej zdrowie tym programem, ponieważ poda on najbardziej  precyzyjną diagnozę.

III.7.2. Problem w zamknięciu sesji

Mi osobiście zdarzył się na dwóch rodzajach płyt: Princo i Lead Data. Zwykle wynika ze słabej jakości nośnika. Często też można doświadczyć tego problemu, jeśli do nagrania kolejnych sesji użyto różnych programów.

Rozwiązanie: Dobrze nadaje się do naprawy Adaptec Easy CD Creator. W menu "Disc/Disc Information" można użyć komendy "Close Session" lub "Close Disc". W uzasadnionych wypadkach można też użyć przycisku "Recover...".

III.7.3. Błędy występujące podczas zapisu płyt wielosesyjnych

(Patrz też III.7.2)
Osobiście spotkałem się z jednym "głupim" problemem podczas próby przegrania On-The Fly płyty CD-Audio ze ścieżką CD-ROM. Polegał on na przerwaniu na samym początku (niszcząc definitywnie CDR) nagrywania, podczas gdy nie program wykazywał żadnych problemów w fazie testowej.
Rozwiązaniem tego problemu jest zrezygnowanie z trybu On-The Fly i zgranie wszystkiego na twardy dysk. Poza tym zrezygnowanie z zapisu wszystkiego w jednej sesji (co nota bene jest niemożliwe! Dlaczego więc program do tego dopuścił?).
Najlepszym jednak rozwiązaniem jest  sposób podany tutaj. Jak jest tam napisane nie działa on ze wszystkimi nagrywarkami.

III.7.4. Problem z odbiciem światła lasera od powierzchni płyty

Problem ten może mieć dwie przyczyny:
1) Uszkodzony laser lub brudne soczewki w nagrywarce.
2) Kiepski nośnik

W pierwszym wypadku jedynym rozwiązaniem jest oddanie nagrywarki do naprawy, co najczęściej kończy się jej wymianą (jeśli oczywiście jest na gwarancji).
W drugim należy oczywiście zacząć kupować lepsze nośniki.

III.7.5. Jak (i po co) uniknąć brudu i kurzu na płycie? 


Kurz na płycie, na której zamierzamy coś nagrać, jak mozna się spodziewać, może spowodować problemy z późniejszym odtwarzaniem płyty, a nawet, w ekstremalnym, przypadku, przerwać proces nagrywania. Dlatego powinniśmy dokładnie obejrzeć powierzchnię płyty przed włożeniem jej do nagrywarki oraz dokładnie obejrzeć tackę nagrywarki. Nawet świeżo wyjęte z zafoliowanego pudełka płyty moga mieć na sobie pyłki kurzu!

Zabrudzoną płytę powinniśmy wyczyścić na sucho bardzo miękką i delikatną szmatką KONIECZNIE w kierunku od wewnątrz do zewnątrz płyty lub odwrotnie.

Jest jeszcze jedna, mniej konwencjonalna i nieco śmieszna metoda czyszczenia nośnika, ktorą sam stosuję. Polega ona na jednokrotnym przetarciu płytyczęścią ręki pomiędzy łokciem, a przegubem. Ma tą tę zaletę, że ta część ręki prawie nigdy bue jest spocona, a przewaga tej metody nad szmatką jest taka, że szmatka zawsze może wprowadzić na płytę nowe pyłki, a ręka nie.
 

III.7.6. Czy można uratować dane z uszkodzonej płyty?


Często tak. Najlepiej (o ile w ogóle istanieje jaka alternatywa) zastosować CD-R Diagnostic, Wyświetla on zawartość płyty wg. sektorów i wszytskie pliki, które istnieją fizycznie na płycie (odpowiada im jakiś konkretny sektor) może zostać z niej skopiowany.
 

III.8. Inne problemy


 

III.8.1. Co to takiego termiczna rekalibracja i w jaki sposób może to zaszkodzić nagrywanej płycie

Termiczna rekalibracja to czynność, którą wykonuje praktycznie każdy duży twardy dysk co jakiś czas w celu regulacji, która kompensuje fakt nagrzewania się dysku i powierzchnie talerzy tracą jednorodne własności magnetyczne. Mimo że proces ten jest bardzo szybki (z reguły zabiera od 400 milisekund do 2 sekund) jest wystarczająco długi, by zakłócić dopływ danych do nagrywarki.

Wielu producentów dysków stara się przeciwdziałać niekorzystnym stronom termicznej rekalibracji poprzez uniemożliwienie zachodzenia tego procesu podczas gdy komputer czyta lub zapisuje na twardy dysk. Jednak wiele twardzieli nie zawiera takich procedur. Jeśli podejrzewasz, że termiczna rekalibracja powoduje u ciebie problemy w nagrywaniu włącz komputer parę godzin wcześniej zanim zaczniesz nagrywać. Zimny dysk rekalibruje się mniej więcej co 10 minut, podczas gdy rozgrzany już tylko co godzinę.

III.8.2. Problem odstępów pomiędzy utworami w przypadku CD-AUDIO

Istnieją płyty, na których utwory połączone są w suity, lub w jakikolwiek inny sposób połączone ze sobą bez wyciszeń (np. albumy koncertowe). Jeśli próbujesz skopiować sobie taką płytę możesz przeżyć nieprzyjemną niespodziankę: obrzydliwe przerwy wypełnione ciszą pomiędzy utworami.
Problem ten związany jest z funkcją Disc-At-Once, a konkretnie jej brakiem. Jeśli twoja nagrywarka nie obsługuje tego standardu to musi ona kalibrować laser po zapisie każdej ścieżki czego konsekwencją są około 2-sekundowe przerwy między utworami.
Rozwiązanie: Zazwyczaj brak trybu Disc At Once jest już uwarunkowany sprzętowo i nie mozna tego zmienić. Zdarza się jednak czasem, że może pomóc wymiana firmware'u.
Uwaga. Istnieją nagrywarki robiące 1/75sek. przerwy między utworami (ledwo słyszalne).
Rozwiązanie. Jeśli jest to nagrywarka SCSI to podobno Nero sobie  z tym radzi (Patrz rozdział o programach)

III.8.3. Jak zapisać ponad 74 minuty muzyki lub 656 MB danych

Niezwykle popularny temat od "zarania dziejów". Do tej pory najczęstszą odpowiedzią było "To niemożliwe!", ale sytuacja od jakiegoś czasu jest diametralnie różna.
W tej chwili istnieją już dwa sposoby nagrania takiej płyty:
1) Skorzystanie z usług programu z funkcją wykorzystania nie używanych zazwyczaj obszarów płyty (tzw. overburning). Do tego potrzeba jest też przystosowana do tej funkcji nagrywarka (jeszcze do niedawna była to funkcja nieudokumentowana, ale ostatnio producenci zaczęli się tym chwalić). Jedyny program jaki znam, który ma tę funkcje to Nero.
2) Kupienie płyty 80-minutowej lub 90-minutowej. Są one dostępne od jakiego czasu i nie są już drogie. Ich cena spadła już poniżej 5zł (80).

I w ten sposób możliwe jest skopiowanie ponad 95% płyt. O ile dysponujemy odpowiednią nagrywarką.

Tu znajdziesz szczegóły techniczne procesu overburning i 80 minutowych płyt
 
 

III.8.4. Problemy z e-maili

Czy istnieje sposób na odwrócenie procesu przeformatowanego pliku VCD z powrotem na CD?
Mam problem z pojemnością dysku i zawarte na nim rzeczy które chodzą pod virtualem chciałbym mieć z powrotem na CD.
Czy to jest wykonalne a jeśli tak to w jaki sposób można to zrobić?

VCD to rozszerzenie plików w formacie  VideoCD, (często występują z rozszerzeniem DAT, a nawet MPEG)  i do jego nagrywania sluzy specjalny program z pakietu Adapteca Video CD Creator. Wowczas znika problem za dużego pliku VCD, bo w formacie VCD mniejszy obszar zajmuje korekcja błedów. 


Mam problem z przegraniem płyt koncertowych. Dysponuję nagrywarką Samsung SW-206, która dysponuje (wg.specyfikacji producenta) funkcjami Disc At Once i Track At Once. Korzystam zoprogramowania firmy Adaptec (załączone do nagrywarki)  konkretnie z Easy Cd Creatora. Czy jest jakieś rozwiązanie tego  problemu?

Jak rozumiem chodzi o przerwy miedzy utworami? Przede wszytskim nie nalezy uzywac CD-Copiera (brak w nim opcji DAO). Przy uzywaniu Easy CD Creator nalezy uaktywnic opcje DAO (po nacisnieciu czerwonego przycisku nagrywania), ktory nie jest ustawiony domyslnie.


 Zwracam się z wielką prośbą. Poczas nagrywania na mojej nagrywarce HP 8100 coraz częściej wystepuje błąd buffer Underrun. Opróbowałem sztuczek ze strony, ale nic to nie pomaga. Czy mógłbyś mi  poradzić coś innego.

Powody problemu przychodza mi do glowy takie:
- nagrywarka zaczyna wyziewac ducha. Jesli jest na gwarancji szybko biegnij do serwisu. Mialem kiedys taki problem. Okazalo sie ze w miesiecznej nagrywarce laser sie skonczyl.
- pojawil sie jakis konfikt sprzetowy. Dokladnie przeanalizu zasoby sprzetowe we wlasciwosciach "mojego Komputera". Szczegolnie prawdopodobne, jesli ostatnio dokladales cos do koputera.
- kiepskie plytki CD-R (malo prawdopodobne)

Co moze byc przyczyna, ze mimo iz wybieram funkcje DAO, powstawaja 2 sec. przerwy.  Nagrywalem na Yamaha SCSI, najpierw orginal zrzucalem na dysk
...ok...sprawdzam DAO - jest...wsadzam czysta plyte i nagrywam. Gdy odsluchuje sa te przeklete przerwy.

To moze byc problem kiepskiego programu. Do audio polecam CDRWin. Ja tez mam Yamahe SCSI i nigdy nie doswiadczylem podobnych problemow.

Mam CD-ROM IDE. Nie da się kopiować z mojego CD-ROMu na nagrywarkę SCSI. Dlaczego? Czy żeby nagrywarka SCSI pracowala musze go wyłączać?

Niektore CD-ROMY IDE wspolpracuja z nagrywarkami SCSI. Powinienes to sprawdzic. A wylaczanie IDE jest na pewno zbedne.

W tym wypadku, jeli chce się skopiować CD orginal plyty sczytujesz na dysk twardy, potem wsadzalem czysta plyte i nagrywasz.

Najlepiej tak by bylo, zeby obydwa napedy byly SCSI, ale radze sprobowac tego tricku IDE -> SCSI. Znow: CDRWin moze sobie poradzic. Zajrzyj do jego
helpa w razie czego.

Mam kłopot z nagrywarką Mustek 4424, raz nagrywa x2 a raz x4. Zawsze ustawione na x4, używam różnego oprogr. Nero, WinOnCD i nic nie pomaga.

Nie powinno sie kupowac nagrywarek takich malo znanych firm. Nic nie jestem w stanie poradzic, bo pierwszy raz slysze o takim problemie i o tym, ze ta firma produkuje nagrywarki.
Chyba, ze chodzi o plyty CD-RW. Maja one zapisane w specjalnym obszarze z jaka predkoscia moga byc nagrywane.


 jak nagrac informacje tekstowe w formacie CD TEXT razem z informacja audio

 najlepiej CDR-Win w wersji powyzej 3.7. www.goldenhawk.com